Overheid moet varkenswet handhaven

Minister Verburg is bezweken voor de druk van de varkenshouders. In een lange brief aan de Tweede Kamer stelt zij voor terug te komen op het besluit dat de Nederlandse vleesvarkens per 2013 moeten kunnen beschikken over 1m2 ruimte, in plaats van de 0,8 m2 die nu nog geldt. Dat is vreemd, want wetenschappelijk onderzoek toont volgens de minister aan dat een leefoppervlak van 1m2 voor het welzijn van de dieren wenselijk is en ook productievoordelen oplevert. Desondanks prevaleert echter opnieuw het economisch belang van de varkensboeren en stelt de minister zelfs voor een bestaande regeling af te zwakken. Dat is onaanvaardbaar en in de huidige politieke situatie ook controversieel. De Tweede Kamer zou het voorstel daarom niet moeten behandelen.

In haar brief presenteert de minister ook een paar doekjes voor het bloeden. Varkens in oude stallen (van voor 1998) die nu nog niet eens 0,8 m2 leefruimte hebben krijgen er maar liefst 0,07 m2 bij! En de minister gaat onderzoeken of de subsidievoorwaarden voor welzijnsverbetering boven het wettelijk minimum kunnen worden aangescherpt, ze gaat haar best doen de EU over te halen varkens meer ruimte te geven en ze blijft zich inzetten voor meer duurzaamheid. Maar is dat niet grotendeels bestaand beleid, of met andere woorden: een sigaar uit eigen doos?

Dat laatste geldt zeker voor het volgende: Terecht constateert de minister dat verrijking van de omgeving (strooisel in de stal) goedkoper is dan hokvergroting en op korte termijn een welzijnsverbetering oplevert. Ze stelt nu voor de wettelijke eisen en de controle op dit punt te gaan 'verduidelijken'. Die eisen laten echter aan duidelijkheid niets te wensen over. Varkens in de EU moeten kunnen beschikken over strooisel en de meeste varkens in Nederland hebben dat niet. Het zou goed zijn als de minister nu eindelijk actie zou ondernemen en daadwerkelijk meer controles zou laten uitvoeren. 'Vliegende brigades', zoals die worden ingezet ter controle van veetransporten, zouden een goed middel hiertoe zijn. Controle op de naleving van bestaande regels is wel een eerste taak van de overheid.

Geert Laugs

Dit is een opinie-artikel dat op 25 maart verscheen in het Agrarisch Dagblad.

Petitie: staarten en stro voor varkens!

Compassion in World Farming start een petitie tegen illegale praktijken in de Europese varkenshouderij. Iedereen die vindt dat varkens een beter leven verdienen met -tenminste- stro in de stal en een mooie krul in de hele staart, kan dit vanaf nu via ciwf.nl laten weten aan de Europese Unie.

In 2008 en 2009 filmden onderzoekers van Compassion in World Farming op 74 varkensbedrijven in 6 landen van de EU, waaronder Nederland. Op de meeste bedrijven stonden de varkens in kale hokken, zonder stro of strooisel, en bij bijna alle dieren was de staart afgeknipt. Kale hokken en standaard staartknippen zijn in strijd met de Europese wet. Die schrijft voor dat varkens strooisel in de stal moeten hebben, zodat ze zich natuurlijk kunnen gedragen en niet uit verveling aan elkaars staart gaan knagen.

Compassion in World Farming is niet de enige organisatie die constateert dat EU-varkenshouders de wet massaal overtreden. Ook EFSA, de Europese voedsel- en warenautoriteit, schreef dit in 2007 in een officieel rapport. Sindsdien blijkt er echter nog weinig te zijn verbeterd.

Door de nieuwe petitie te ondertekenen vraag je aan de nieuwe Europese Commissie ervoor te zorgen dat de 250 miljoen varkens in Europa tenminste de bescherming krijgen waar ze volgens de wet recht op hebben. En natuurlijk vraag je hen ook méér te doen voor het welzijn van varkens, zoals het verbieden van de krappe zeugenkooien en van pijnklijke lichamelijke ingrepen!

Europese varkenshouders overtreden de wet op grote schaal

De Europese regels voor het welzijn van varkens worden op grote schaal overtreden: staarten worden massaal en routinematig afgeknipt en veel dieren leven in kale hokken zonder stro of enige afleiding. Dat blijkt uit een uitgebreid undercover-onderzoek dat Compassion in World Farming vandaag in Brussel presenteert.

Het onderzoek ging in 2008 van start en werd uitgevoerd op 74 varkenshouderijen in 6 EU-landen: Nederland, Denemarken, Hongarije, Duitsland, Spanje en het Verenigd Koninkrijk. Op de overgrote meerderheid van de bezochte boerderijen werden de welzijnsregels genegeerd. Het routinematig afknippen van varkensstaarten is verboden in de EU. Bovendien schrijven EU-regels voor dat varkens moeten kunnen beschikken over stro of vergelijkbaar afleidingsmateriaal. Op de overgrote meerderheid van de bezochte varkenshouderijen werden deze regels overtreden. De bezochte Nederlandse bedrijven scoorden na Spanje het slechtst in dit onderzoek.

De huidige Europese regels voor het welzijn van varkens zijn van kracht sinds 2003. Al in 2007 concludeerde EFSA, de EU voedsel- en warenautoriteit, dat boeren cruciale delen van de wet negeren. Het onderzoek van Compassion in World Farming bevestigt deze conclusie en doet vermoeden dat 250 miljoen varkens in Europa worden gehouden op een manier die in strijd is met de wet.

Van nature besteden varkens een groot deel van hun tijd aan het onderzoeken van hun omgeving. Ze wroeten en gaan op zoek naar voedsel. In de kale hokken van de vee-industrie is dit natuurlijk gedrag onmogelijk en komt het vaak voor dat de dieren uit verveling aan elkaars staarten bijten. Om dat tegen te gaan worden bij bijna alle jonge biggen de staarten -zonder verdoving- afgeknipt. 'De Europese wet erkent dat varkens gevoel hebben en schrijft voor dat er in de veehouderij ten volle rekening moet worden gehouden met hun welzijn. Het massaal, routinematig knippen van staarten is daarmee duidelijk in strijd: het is zelfs letterlijk verboden', zegt Geert Laugs, campagnecoördinator van Compassion in World Farming Nederland: 'Onderzoek wijst uit dat staartbijten grotendeels voorkomen kan worden door de dieren meer ruimte en stro te geven, zodat ze hun natuurlijk gedrag kunnen vertonen'.

Lees meer over varkens

Lees meer over Compassion in World Farming